10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü: Neden böyle bir gün var?

Türkiye'de, basın emekçilerinin sosyal ve ekonomik haklarını güvence altına alan 212 Sayılı Basın Yasası'nın 1961'de yürürlüğe girdiği gün olan 10 Ocak, "Çalışan Gazeteciler Günü" olarak kutlanıyor.
 Tarih: 10-01-2020 06:31:21
10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü: Neden böyle bir gün var?

Ancak o dönemde bu yasanın geçmesi çok da kolay olmadı. Dönemin en etkin dokuz gazete sahibi, yasanın, "mesleki sakıncalar" doğuracağı gerekçesiyle ortak bir bildiri imzalayıp, gazetelerini üç gün boyunca kapattılar.

Gazete sahiplerinin bu kararına, o dönem aktif olarak gazetecilik yapanların yanıtı ise "Basın" adlı bir gazete çıkarıp, üç gün boyunca yayınlamak oldu. Basın tarihine "9 patron olayı" olarak geçen gelişme, önce "bayram", 1971 muhtırasından sonra da "gün" olarak kutlanan 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü'nün doğuşuna kaynaklık etti.

Peki gazeteciler 2020'de 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü'ne hangi koşullarda giriyor, Türkiye'nin basın özgürlüğü karnesi nasıl?

Gazeteci kökenli CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer'in hazırladığı "Basın Özgürlüğü" raporuna göre, 108 gazetecinin tutuklu veya hükümlü olduğu Türkiye, dünyada en çok gazetecinin hapiste tutulduğu ikinci ülke.

Çok sayıda gazeteci, haklarında açılan davalarla tazminata mahkum edilirken, 36 binin üzerinde internet sitesi de yasaklı.

Çakırözer, TBMM'de kabul edilen 1. yargı paketinde "Haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz" hükmü yürürlüğe girmesine karşın, mahkemelerin, gazetecilere yönelik "terör" suçlamasında ısrar ettiği görüşünde:

"2019 yılında mahkemeler hem haber ve eleştirinin suçlanamayacağı yönündeki yargı reformuna hem de yüksek yargının adil ve özgürlükçü kararlarına karşı direncin merkezi oldu. Wikipedia yasağı AYM kararına rağmen iki haftadır kaldırılmadı.

"Cumhuriyet Gazetesi davasında mahkemeler, Yargıtay'ın 'yapılanlar gazeteciliktir' kararına rağmen 'terör' suçlamasında ısrar ediyor. Sözcü Gazetesi davasında mahkeme, yargı reformuna rağmen haberi, eleştiriyi cezalandırmakta inat ediyor.

"Yargıtay'ın hakkındaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını bozması üzerine 10 yıl 6 ay hapis kararı ile tahliye edilen Ahmet Altan, bir haftalık özgürlüğünden sonra yeniden tutuklanıyor, 1138 günlük hapisliği yetmemiş gibi ikinci tutukluluğu iki aya yaklaştı. Mahkemeler adalete, özgürlüğe direniyor."

Çakırözer'in raporunda yer alan bazı önemli saptama ve değerlendirmeler şöyle:

"172 gazeteci yargı karşısında"

2019 yılında Türkiye'de en az 172 gazeteci mahkemelerde haberlerini, yazılarını, yorumlarını çok çeşitli suçlamalar karşısında savunmak zorunda kaldı.

En az 60 gazeteci haberleri, yazıları, eleştirileri gerekçe gösterilerek sokak ortasında ya da gece yarısı ev baskınları ile gözaltına alındı. En az 66 gazeteciye 225 yıldan fazla hapis cezası verildi.

"Fiziksel saldırıya uğradılar"
Gazeteciler milyonlarca liralık tazminat talepleri karşısında savunma yapmak zorunda bırakılırken 2019 yılı boyunca en az 10 gazeteciye en az 422 bin 486 TL para cezası kesildi.

En az 34 gazeteci sokak ortasında öldüresiye saldırıya uğradı. Sorumluları cezalandırılmadı, cezasızlık politikası yeni saldırıların kapısını araladı.

"SETA fişledi"

Kazandığı kamu yararına dernek statüsüyle vergiden muaf tutulan SETA Vakfı, yayımladığı "Uluslararası Medya Kuruluşlarının Türkiye Uzantıları" başlıklı rapor ile Türkçe olarak yayın yapan pek çok yabancı basın yayın kuruluşunun 150 Türkiye muhabiri fişlendi.

BBC Türkçe, DW Türkçe, Voice of America, Sputnik Türkiye ve Euronews Türkiye'de çalışan gazeteciler yaptıkları haberler ve sosyal medya paylaşımları üzerinden hedef gösterildi.

Bu gazetecilerin geçmiş yıllarda hükümet muhalifi yayınlar yapan medya kuruluşlarında çalışmış olmalarına dikkat çekildi. Raporda Evrensel, Birgün, Yeni Yaşam, T24, Bianet, Gazete Duvar pek çok yayın kuruluşuna ait haberlerin, sosyal medya hesapları üzerinden paylaşılması da suç olarak gösterildi.

SETA Vakfı, tepkiler üzerine, raporunu, "Gazetecilerin siyasi pozisyonu olması da bunların tespiti de meşrudur" ifadelerini içeren açıklamayla savundu.

"Gazeteci hedef gösterdi: El bombası atalım"

Ankara'da üniversite öğrencisi Şule Çet'in cinsel saldırıya uğradıktan sonra öldürülmesine ilişkin davada sanıklar, 13 gazeteciyi hedef gösterdi.

2019 yılı, Akit TV'de Cumhuriyet Gazetesi'nin bir haberinin "‬Hep birlikte gidelim Cumhuriyet Gazetesi önüne bir el bombası atalım" sözleri ile son buldu.

"36 bin site yasaklı"

İnternet sitelerinin, sosyal medya hesaplarının, haber paylaşımlarının erişime engellenmesi ve mahkemelerin aldığı yayın yasağı kararları sansür mekanizmasının etkili olarak işletildiği alanlar haline geldi.

Dünyada milyonlarca insanın bilgiye hızla erişmek için kullandığı internet ansiklopedisi Wikipedia'ya Türkiye'den erişim yaklaşık 3 yıldır engelli. Anayasa Mahkemesi, Wikipedia'ya olan erişim engelinin Anayasa'ya aykırı olduğuna karar verdi. Mahkeme, yasağın, ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini belirledi.

Ancak Yüksek Mahkeme'nin kararına rağmen Wikipedia'ya olan erişin engellemesi uzun süre kaldırılmadı. Sadece 2019 yılında 36 bin 216 internet sitesine erişim bu üç örneğe benzer kararlarla engellendi.

Yıllar içinde artan yasaklama kararları ile toplamda 288 binden fazla internet sitesine erişim yasaklı durumda.

Türkiye Twitter'a gönderdiği hesap ya da içerik kaldırma taleplerinde de dünya birinciliğini unvanını taşıyor.

Buna göre Türkiye, 2012-2018 yılları arasında Twitter'a 5 bin 99 yasak başvurusu yaptı. Türkiye'yi 385 taleple Rusya, 290 taleple Brezilya izledi.

"Basın kartları iptal edildi"

Basın kartı, 2019 yılında da basın özgürlüğüne yönelik baskının aracı haline geldi.

"Sarı basın kartı" tarih olurken yeni basın kartı "turkuvaz" rengi oldu ve sonuçta 685 basın kartı iptal edildi.

Yeni basın kartı için başvuran onlarca gazeteci bekletilerek kartsız bırakıldı.

Başvuruları bekletilen yabancı gazeteciler ise ülkeyi terk etmek riski ile karşı karşıya bırakıldı.

"RTÜK cezaları"

2019 yılında Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) 12 televizyon kanalına ve 1 radyo istasyonuna toplamda 3 milyon 854 bin 476 TL idari para cezası kesti.

Netflix, Blu TV gibi dijital yayın platformlarının yanı sıra internet üzerinden yapılan görüntülü ve sesli haber yayınlarının da RTÜK denetimine tabi olması sağlandı.

Onlarca gazeteci işsiz kaldı, gazeteler kapandı

2019 yılında en az 250 gazeteci işten çıkarıldı veya istifaya zorlandı. Bu gazetecilerin pek çoğu Doğan Medya Grubu'nu satın alan Demirören Medya Grubu'ndandı.

Günlük yayın yapan yerel gazeteler haftalık yayın yapmaya veya haftanın bir günü yayınlanmamaya karar verdi.

Bir ulusal gazete sadece İstanbul'da dağıtılmaya başlandı.

25 yıllık yerel özel televizyon Olay TV yayın hayatına son verdi. Star Gazetesi kapanmak zorunda kaldı, Güneş Gazetesi ise Akşam Gazetesi'nin eki haline geldi.

"Mali kaynaklar kısıldı"

Birgün, Evrensel, Cumhuriyet ve Yeni Asya gazetelerinin resmi ilan yayınlama hakları Basın İlan Kurumu'nun kararı ile kesintiye uğratıldı.

Bunun için "Bazı haberlerde yayın kaynağının kullanılmaması", "atılan başlıkların basın ahlak ilkelerine aykırı olması" gibi gerekçeler öne sürüldü.

Resmi ilan yayınlama hakkını kullanmak için koşulan "vergi borcunun olmaması şartının" sağlanması için verilen süre uzatılmadı.

"Haber ve eleştiri suç olmaktan çıkmadı"

2019 yılı Türkiye'nin yargıda reformu tartışıldığı yıl oldu.

Yargıda Reform Strateji Belgesi 30 Mayıs'ta açıklandı.

Strateji Belgesi ışığında hazırlanan ilk yasa paketi ise Meclis'te kabul edildikten sonra 24 Ekim'de yürürlüğe girdi.

Ancak Sözcü Gazetesi davası, Cumhuriyet Gazetesi davası gazeteci Ahmet Altan'ın 1138 gün tutukluluktan sonra bir hafta özgürlükten sonra tekrar tutuklanması, Özgür Gündem Gazetesi'nin 64 yaşındaki Genel Yayın Yönetmeni Hüseyin Aykol hakkında 63 dava olması "ekonomik kriz var" haberlerine, yorumlarına imza atan gazetecilerin yargılanması savcıların bile iddianamelerinde delil bulamadığını itiraf ettiği "FETÖ" suçlamasının mahkemelerce kabul edilmesi yargıda yapılan reformun haber ve eleştiriyi suç olmaktan çıkarmadığını gösterdi. /Ayşe Sayın BBC Türkçe 

  Bu haber 155 defa okunmuştur.
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER Medya Haberleri
  1. Cinsiyetçiliğe karşı ortak bildiri imzalandı Cinsiyetçiliğe karşı ortak bildiri imzalandı

    Çin'deki virüs salgını nedeniyle dünya genelinde önlem alınmaya b.. Çin'deki virüs salgını nedeniyle dünya genelinde önlem alınmaya başladı

  1. Pizzacıda Cinayet Pizzacıda Cinayet

    Avusturya’da Artık İşsizlerin, Nasıl İş Bulacağına Bilgisayar Kar.. Avusturya’da Artık İşsizlerin, Nasıl İş Bulacağına Bilgisayar Karar Verecek

    Kufstein Atib Camisinde Yaşananlar Türkiye Gündeminde Kufstein Atib Camisinde Yaşananlar Türkiye Gündeminde

    Avusturya’da Hastalık İzni (Krankenstand) Avusturya’da Hastalık İzni (Krankenstand)

    Otobüs Evi Yıktı: 4 Yaralı Otobüs Evi Yıktı: 4 Yaralı

    AMS Hangi Durumlarda İşsizlerin Maaşını Kesiyor? AMS Hangi Durumlarda İşsizlerin Maaşını Kesiyor?

    Avusturya’da Yine Kadın Cinayeti Avusturya’da Yine Kadın Cinayeti

    Otobanda Aracını Bırakıp Koşmaya Başladı Otobanda Aracını Bırakıp Koşmaya Başladı

    Familienbonus Ödemesi Artıyor Familienbonus Ödemesi Artıyor

    Virajı Alamayan Araç Ağaca Çarptı: 1 Ölü Virajı Alamayan Araç Ağaca Çarptı: 1 Ölü

    Bir Milyon Euro’nun Üzerinde Sahte Hediye Kuponu Bastılar Bir Milyon Euro’nun Üzerinde Sahte Hediye Kuponu Bastılar

    Kamyon Şoförü Hakkı Olan 16 Bin Euro’yu Aldı Kamyon Şoförü Hakkı Olan 16 Bin Euro’yu Aldı

    Bezirkshauptmannschaft Cinayeti, İntikam Mı? Bezirkshauptmannschaft Cinayeti, İntikam Mı?

    Elinde Bıçakla Kafeye Giren Saldırgan Polis Tarafından Vurularak .. Elinde Bıçakla Kafeye Giren Saldırgan Polis Tarafından Vurularak Öldürüldü

    Viyana’da Kuyumcu Soygununu Turist Engelledi Viyana’da Kuyumcu Soygununu Turist Engelledi

    Kurz: ‘’Sosyal Haklar, Çalışmak İstemeyenler İçin Değildir’’ .. Kurz: ‘’Sosyal Haklar, Çalışmak İstemeyenler İçin Değildir’’

    Hallstatt turist sayısını azaltmak için önlem alıyor Hallstatt turist sayısını azaltmak için önlem alıyor

    KHK'lı göndermesi yapan Babil dizisi KHK'lı göndermesi yapan Babil dizisi

    Emekli Polis: ‘’Ben korkunç Bir Entrika Kurbanıyım’’ Emekli Polis: ‘’Ben korkunç Bir Entrika Kurbanıyım’’

    Avusturya’da ‘’Ustaların’’ Akademik Unvanı Olacak Avusturya’da ‘’Ustaların’’ Akademik Unvanı Olacak

    'Geçinemiyorum diyenlerin maaşları düşürülsün’ demişti: Naylon fa.. 'Geçinemiyorum diyenlerin maaşları düşürülsün’ demişti: Naylon faturadan hapis yatmış!

    Avusturya’da Huzur Evinde İşkence İddiaları Avusturya’da Huzur Evinde İşkence İddiaları

    Gurbetçilerin oy hakkı kaldırılsın kampanyası Gurbetçilerin oy hakkı kaldırılsın kampanyası

    En İyi Markalar : Avusturyalılar Yerli Markalara Güveniyor En İyi Markalar : Avusturyalılar Yerli Markalara Güveniyor

  1. Dernekler Cenneti Avusturya (1) Dernekler Cenneti Avusturya (1)

    Avusturya’da Türk Sucukları Piyasadan Geri Toplanıyor Avusturya’da Türk Sucukları Piyasadan Geri Toplanıyor

    Otobüsün İçine Büyük Tuvaletini Yaptı Otobüsün İçine Büyük Tuvaletini Yaptı

    Pizzacıda Cinayet Pizzacıda Cinayet

    700 bin kişiye sahte yolla Türkiye'den emeklilik 700 bin kişiye sahte yolla Türkiye'den emeklilik

    Samet A. Çocuklarını Öldürdüğünü Hatırlamadığını Söyledi .. Samet A. Çocuklarını Öldürdüğünü Hatırlamadığını Söyledi

    Viyana’da, Sığınmacı İrfan A.’ nın Donarak Öldüğü Tespit Edildi .. Viyana’da, Sığınmacı İrfan A.’ nın Donarak Öldüğü Tespit Edildi

    Avusturya Konsolosluğu: Geri Döneceğini İspat Et! Avusturya Konsolosluğu: Geri Döneceğini İspat Et!

    Hakan Şükür Überci Oldu Hakan Şükür Überci Oldu

    Yılın İlk Ölümcül Kazası St. Pölten’de Yaşandı: 2 Ölü .. Yılın İlk Ölümcül Kazası St. Pölten’de Yaşandı: 2 Ölü

    Genç kadın iki aylık bebeğinin yanında bıçaklanarak öldürülmüş ol.. Genç kadın iki aylık bebeğinin yanında bıçaklanarak öldürülmüş olarak bulundu

    Avusturya’da Artık İşsizlerin, Nasıl İş Bulacağına Bilgisayar Kar.. Avusturya’da Artık İşsizlerin, Nasıl İş Bulacağına Bilgisayar Karar Verecek

    Başbakan Kurz’un Fotoğrafındaki Ayrıntı Başbakan Kurz’un Fotoğrafındaki Ayrıntı

    Kufstein Atib Camisinde Yaşananlar Türkiye Gündeminde Kufstein Atib Camisinde Yaşananlar Türkiye Gündeminde

    Yolcu uçağı düştü: 170'ten fazla yolcu ve mürettebattan 'kurtulan.. Yolcu uçağı düştü: 170'ten fazla yolcu ve mürettebattan 'kurtulan yok'

    2020’de Avusturya’da Yürürlüğe Giren ‘’Bakım İzni Yasası’’.. 2020’de Avusturya’da  Yürürlüğe Giren ‘’Bakım İzni Yasası’’

    Avusturya’da Hastalık İzni (Krankenstand) Avusturya’da Hastalık İzni (Krankenstand)

    Otobüs Evi Yıktı: 4 Yaralı Otobüs Evi Yıktı: 4 Yaralı

    399 Euro’luk TV’ye yanlışlıkla 30.99 Euro etiket ortalığı karıştı.. 399 Euro’luk TV’ye yanlışlıkla 30.99 Euro etiket ortalığı karıştırdı

    AMS Hangi Durumlarda İşsizlerin Maaşını Kesiyor? AMS Hangi Durumlarda İşsizlerin Maaşını Kesiyor?

    Türkiye, Atatürk Havaalanı için Fransız şirkete 389 milyon Euro m.. Türkiye, Atatürk Havaalanı için Fransız şirkete 389 milyon Euro maddi tazminat ödeyecek

    2020’de Avusturya’yı Neler Bekliyor? 2020’de Avusturya’yı Neler Bekliyor?

    Graz’da 280 Bin Euro’luk Sosyal İstismar Graz’da 280 Bin Euro’luk Sosyal İstismar

    Viyana’da Havai Fişek Atmanın Cezası 3600 Euro Viyana’da Havai Fişek Atmanın Cezası 3600 Euro

HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI